Publicatie

‘Moeten we ze een weekend meenemen ‘naar buiten’ om de kinderen te ‘openen’, elkaar te leren kennen? We besluiten dat zo snel mogelijk te doen, misschien in de Voorjaarsvakantie?’

‘De kunst&filosofie (K&F) sessies vallen niet in een bedding omdat ze maar 1x in de 2 weken plaatsvinden. Er zit nog erg veel ‘school’ rond de ‘filosofiesessies’. Op andere momenten tellen jouw gedachten en meningen niet mee, de K&F sessies vallen buiten alles wat de kinderen kennen. De vraag is hoe we de kanteling zo krijgen dat ze de vrijheid gaan voelen om zelf te denken, ook in de schoolomgeving? Verder komt zij nogmaals terug op het belang van de proces gerichtheid: minder instructie en inleiding, meer aan de slag zonder eindproduct.’

‘Een dag samen in de natuur zou misschien een goed alternatief kunnen zijn voor de tweewekelijkse workshops in de drukke schoolomgeving; in de ochtend kunst&filosofie, s’middags vuurtjes maken & hutten bouwen? De natuur als ‘onbekend terrein’, geeft wellicht nieuwe inspiratie aan de kinderen en is goed voor de ‘bonding’ van de groep en het labteam. Mirjam legt dit als alternatieve optie bij de betrokken docenten: 1x in de maand naar het bos, een hele dag. De eerste reactie van de betrokken docenten, is een enthousiaste bijval.’

In het kunst & filosofielab worden filosofische reflectie en creatieve expressie gecombineerd met zintuigelijke ervaring middels buitenopdrachten in het bos.

Bovenstaande oefening gaat om het verbinden van tastzin en het maken van tekeningen naar aanleiding hiervan. De kinderen leiden elkaar geblinddoekt rond in het bos. Hierna maken ze een tekening van de ervaring en geven daar een titel aan, waarmee de tekening een nieuwe betekenis krijgt. Zo worden ze zich bewust van een mogelijk betekenisvol verband tussen woorden en beelden.

Deze oefeningen doen de kinderen naar keuze ook met ouders en leerkrachten bij tussentijdse presentaties. Daarbij kiezen de kinderen creatieve en filosofische oefeningen en geven leiding aan de volwassenen.

In onze opvatting van kinderfilosofie gaat het om de verwondering; om vragen waar geen eindantwoord op gegeven kan worden en om het ervaren van het ongewone. We willen zo ruimte geven aan de kinderen om ‘de horizon van het mogelijke’ te vergroten. We brengen de kinderen in een situatie waarin de functionele rationaliteit wordt onderbroken. een voorbeeld hiervan is het filosoferen met een bloemkool, een van de favoriete experimenten van de kinderen.

Van leerkrachten vraagt dit om een andere- vragende- houding vanuit een positie van niet-weten. Dit betekent dat de pedagogische ruimte tussen vrijheid en begrenzing bewust wordt verkend.

Bij de filosofische dialoog komen verschillende thema’s uit de leefwereld van de kinderen aan bod, bijvoorbeeld “Wie is de baas over je leven?’ en ‘Wie ben ik?’ Hierbij gaat het altijd om de vrije verkenning van ideeën; de kinderen hoeven elkaar niet te overtuigen van hun verschillende manieren van kijken en denken. Er wordt gezocht naar de ‘wil om te communiceren’ met elkaar.

In de dialoog wordt een combinatie van beelden en woorden gebruikt. De kinderen communiceren bewust met beelden maar door de ambiguïteit van beelden komen er daarbij ook onbewuste inhouden mee. Zo is er ruimte voor interpretatie en onverwachte ideeën.

Kinderen kunnen kiezen uit verschillende creatieve oefeningen naar aanleiding van het filosofische thema. De vaste structuur daarbij is een actie-reflectie cyclus: na het maken wordt gedacht, gedeeld en uitgewisseld; presentatie en reflectie.Op deze manier maken kinderen kennis met aan artistiek proces.

Reflectie op het kunst&filosofielab middels het gezamenlijk maken van een tekening. Vraag: Wat neem je mee naar de volgende keer? Wat wil je de ouders en leerkrachten leren? Waarom?

In de tekening komen de verschillende activiteiten en werkvormen naar voren zoals die de meeste indruk hebben gemaakt op de kinderen. Dit geeft een goed beeld van de intrinsieke motivatie van de kinderen, de kans op sociaal wenselijke antwoorden is kleiner en het werken met beelden geeft een ‘emotionele kleur’ aan de keuzes’.

Wat zeggen kinderen op de vraag naar wat er (met je) gebeurt in het kunst&filosofielab:

Filosoferen, animaties maken, schilderen, opdrachten doen in de natuur.

Arnold

Ik voel me begrepen

Floor

Ik ben anders gaan kijken naar dingen, om niet een maar meerdere antwoorden te vinden.

Serifa

Ik trof de steunbetuigingen op mijn bureau aan!

Dat is wat je wilt bereiken. Dat kinderen bij de locatieleider gaan smeken om bepaalde lessen.

Peter Loonstra, Locatiecoördinator van OBS De Octopus in Eenrum